Sáng 14.11.26

1/ Ngày 13.11.26, hàng nghìn sinh viên, giảng viên và nhân viên các trường đại học tại Manila và nhiều địa phương ở Philippines tổ chức biểu tình, bỏ học để phản đối sáng kiến Pax Silica (tiếng Latinh nghĩa là Hòa bình Silicon – nhằm xây dựng một mạng lưới liên minh quốc tế bảo đảm chuỗi cung ứng an toàn, thịnh vượng cho công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và chất bán dẫn) do Mỹ dẫn dắt và chuyến thăm dự kiến của Tổng thống Donald Trump nhân Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 (15 – 17.11.26). Người biểu tình cho rằng Pax Silica có thể khiến hàng nghìn người dân bản địa Ayta và nông dân mất đất, đồng thời gây tổn hại môi trường. Ban tổ chức cho biết hoạt động này diễn ra trong hòa bình. Các nhóm sinh viên tuyên bố sẽ tiếp tục biểu tình và dựng trại trước thềm hội nghị. (ABS-CBN, 18.31, 13.11.26).

2/ Ngày 13.11.26, Chủ tịch Thượng viện Indonesia Ahmad Muzani cho biết, Thượng viện Indonesia sẽ lựa chọn Phó Tổng thống mới vào ngày 02.12.26, sau khi ông Gibran Rakabuming Raka từ chức. Thượng viện sẽ đề nghị Tổng thống Prabowo Subianto giới thiệu 02 ứng viên và thành lập nhóm 36 nghị sĩ thẩm tra hồ sơ (Reuters, 16.56, 13.11.26).

3/ Ngày 13.11.26, Thượng nghị sĩ Dân chủ Chris Van Hollen (bang Maryland) tuyên bố tranh cử vị trí lãnh đạo phe đa số tại Thượng viện Mỹ, thách thức đương kim lãnh đạo Chuck Schumer (bang New York), sau khi đảng Dân chủ giành lại quyền kiểm soát Thượng viện. Ông Van Hollen cho rằng, đảng cần đổi mới lãnh đạo để đáp ứng kỳ vọng cử tri. Cuộc bỏ phiếu kín dự kiến diễn ra đầu tháng 12.2026. Trong khi đó, ông Schumer vẫn quyết tâm giữ chức, còn nhiều thượng nghị sĩ chưa công khai ủng hộ ứng viên nào (AP News, 19.42, 13.11.26).

4/ Ngày 13.11.26, trả lời phỏng vấn Bloomberg, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) chi nhánh Boston, bà Susan Collins nhận định, chính sách tiền tệ sẽ tiếp tục được thắt chặt hơn nữa trong thời gian tới, trong bối cảnh lạm phát Mỹ vẫn duy trì ở mức cao và dường như đang có xu hướng lan rộng. Nhận định này được đưa ra sau khi Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 10.2026 tăng 0,4%, CPI lõi tăng 0,3% tháng thứ ba liên tiếp, đều vượt dự báo, làm gia tăng kỳ vọng Fed nâng lãi suất tại cuộc họp ngày 08 – 09.12.26 tới (Reuters, 23.33, 13.11.26).

5/ Ngày 13.11.26, một vụ đánh bom xe xảy ra tại quận Chertanovo, thủ đô Moscow (Nga), khiến ông Sergei Zavorotniy, cựu trợ lý của cựu Thủ tướng Ukraine Nikolay Azarov (2010 – 2014), bị thương và phải nhập viện. Ủy ban Điều tra Nga đang điều tra vụ việc. Đây là vụ nổ bom xe thứ hai tại Nga trong hai ngày, sau vụ 01 quân nhân Nga thiệt mạng tại Saint Petersburg ngày 12.11.26. Ông Nikolay Azarov cáo buộc tình báo Ukraine đứng sau vụ tấn công nhằm vào cựu trợ lý Sergei Zavorotniy do hoạt động báo chí của ông này. Hiện cơ quan chức năng Nga đang tiếp tục điều tra nguyên nhân (Reuters, update 20.12, 13.11.26).

6/ Ngày 13.11.26, Thủ tướng Hà Lan Rob Jetten tiến hành đàm phán khẩn cấp với lãnh đạo Đảng Nhân dân vì Tự do và Dân chủ (VVD) và đại diện cấp cao Đảng Dân chủ Cơ đốc giáo (CDA) nhằm cứu vãn chính phủ liên minh thiểu số, chỉ 09 tháng sau khi thành lập. Liên minh hiện chỉ nắm 66/150 ghế tại Quốc hội, trong khi tranh cãi về chính sách thuế làm gia tăng bất đồng và nguy cơ chính phủ sụp đổ, dẫn đến bầu cử sớm lần thứ ba trong vòng 03 năm (France24, 15.27, 13.11.26).

7/ Ngày 13.11.26, Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar đã chính thức ký hiệp ước phòng thủ chung trong chuyến thăm của phái đoàn Qatar tới Thổ Nhĩ Kỳ. Hai bên cam kết phối hợp ứng phó nếu một trong hai nước bị tấn công vũ trang từ bên ngoài; thống nhất tham vấn về các mối đe dọa an ninh, tăng cường tập trận chung, hợp tác công nghiệp quốc phòng, đào tạo quân nhân và mở rộng hợp tác năng lượng, nhất là khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) (Reuters, 22.52, 13.11.26).

8/ Ngày 13.11.26, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết, lực lượng Mỹ đã bắn hạ 02 UAV tấn công một chiều của Iran khi chúng hướng về Bahrain, không gây thương vong hoặc thiệt hại; đồng thời bác bỏ tuyên bố IRGC về việc đã tập kích một hệ thống radar cảnh báo sớm của Mỹ tại Bahrain (TASS).

9/ Ngày 13.11.26, Giám đốc Cơ quan Tình báo Israel (Mossad) Roman Gofman đã đến Mỹ để thảo luận với các quan chức cấp cao Mỹ về vấn đề Iran, trong đó dự kiến gặp Giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) John Ratcliffe và Đặc phái viên Steve Witkoff. Chuyến thăm diễn ra khi Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu thúc đẩy Mỹ tiến hành chiến dịch quân sự mới nhằm vào Iran, nhưng Tổng thống Donald Trump hiện ưu tiên gây sức ép kinh tế và phong tỏa cảng biển Iran, dù không loại trừ khả năng sử dụng quân sự (The Jerusalem Post).

Author: Quỳnh Anh